Ülseratif Kolit ve Crohn Hastalığı

1-Ülseratif Kolit

Kalın barsakların kronik iltihabi bir hastalığıdır. Hastalığın nedeni bilinmemekle beraber olayın genetik yatkınlıktan kaynaklanabildiği bilinmektedir. Yapılan çalışmalar diyetle alınan bazı faktörlerin ve bazı enfeksiyonların hastalığın ortaya çıkmasına neden olabileceğini göstermiştir.

Hastalık rektum dediğimiz kalın barsakların son kısmından başlayarak tüm barsağı tutma potansiyeli olan bir hastalıktır.

Hangi semptomlara neden olur ?

Barsağa ait semptomları
İshal (kanlı mukuslu) (% 52)
Gaytada kan (% 80)
Karın ağrısı (%47)
Tenesmus
Anal fissür (% 4) (makat çıkışında yırtıklar)
Barsak dışı semptomları
Anemi (kansızlık)
Ateş
Kendini kötü hissetme
Kilo kaybı
Artrit (eklem iltihabı)
Eritema Nodosum  (cilt lezyonu)
Göz bulgularıdır

Tedavi edilmeyen hastalarda komplikasyonlar görülür

Perforasyon (barsağın delinmesi)
Toksik megakolon (%2-13)
Ciddi gastrointestinal sistem kanamaları
Kolon kanseri gelişmesidir

Ülseratif kolit düşündüren semptomları olan hastalar mutlaka bir gastroenterolog tarafından değerlendirilmeli. Kolonoskopi yapılmalı ve hasta görülen mukozadan biyopsiler alınmalıdır. Histopatolojik bulgusuda ülseratif koliti destekleyen hastalarda bir an evvel tedavi başlanmalıdır. Tedavinin esasını 5- ASA preperatları oluşturmaktadır. Bu ilaçlar tutulum bölgesine ve şiddetine göre oral tablet olarak veya lavman olarak uygulanmalıdır. Şiddetli vakalarda kortizol ve daha güçlü immün sistem baskılayıcı ilaçlar tedaviye eklenmelidir.  Tedaviye cevap vermeyen, barsak delinmesi olan veya kanser gelişme riski olan hastalarda cerrahi tedavi düşünülmelidir.

2-Crohn Hastalığı

Ağızdan anüse kadar tüm gastrointestinal sistemi tutabilen oldukça sıkıntılı bir hastalıktır.  En sık tutulduğu bölge ileum dediğimiz ince ve kalın barsakların birleştiği bölgedir. Aynen ülseratif kolit gibi hastalığın nedeni bilinmemekle beraber olayın genetik yatkınlıktan kaynaklanabildiği bilinmektedir. Yapılan çalışmalar diyetle alınan bazı faktörlerin ve bazı enfeksiyonların hastalığın ortaya çıkmasına neden olabileceğini göstermiştir.

Hangi semptomlara neden olur ?

Barsağa ait semptomları

Karın ağrısı (% 77) en sık semptomdur genelde sağ alt kısımda olur.
İshal ( % 73)   özellikle yemeklerden sonra olması tipiktir
Gaytada kan   (% 22)
Emilim yetersizliği (vitamin B12 eksikliği, demir eksikliği, kalsiyum azlığı vs)
Anal lezyonlar (% 16) . Makat çevresinde apse, fistül (delikler), çatlaklar

Barsak dışı semptomları

Anemi (%27)
Ateş (%35)
Hastalık hali
Kilo kaybı (% 54)
Artrit (% 16) (eklem iltihabı)
Eritema Nodosum ( % 2)
Adetlerin kesilmesi
Aftöz stomatit (ağızda yaralar)
Göz bulguları (% 10)

Tedavi edilmeyen hastalarda komplikasyonlar görülür:

Perforasyon (barsağın delinmesi)
Barsaklarda darlık
Barsak tıkanıklığı
Karın içi apseler
Şiddetli kanamalar
Üreteral obstrüksiyon
Kolon kanseri ve
Fistül dediğimiz organlar (barsak-vajen, barsak idrar torbası) veya cilt arasında açılan yollar gelişebilir. Bu hastalarda idrardan gayta gelmesi veya ciltte rastlanan bir delikten gayta gelmesi görülebilir.

Crohn hastalığı düşündüren semptomları olan hastalar mutlaka bir gastroenterolog tarafından değerlendirilmeli. Hastalara üst GİS endoksopisi, kapsül endoskopisi ve kolonoskopi yapılarak hastalığın tutulum yerleri belirlenmeli ve bir an evvel tedavi başlanmalı. Tedavinin esasını 5- ASA preperatları oluşturmaktadır. Bu ilaçlar tutulum bölgesine ve şiddetine göre oral tablet olarak veya lavman olarak uygulanmalıdır. Şiddetli vakalarda kortizol ve daha güçlü immün sistem baskılayıcı ilaçları tedaviye eklenmelidir.  Darlık ve fistül gelişen vakalarda cerrahi düşünülebilir.