Akut ve Kronik Pankreatit

Pankreas, karnın orta kesiminde duodenal ans ile dalak hilusu arasında yerleşen, 100-120 gr ağırlığında sarı-açık yeşil  renkli bir organdır. Temelde 2 fonksiyonu vardır;

İç sekresyonları: Langerhans adacıklarından salınan hormonlardan oluşur. Hormonlar kana verilir ve hedef hücreyi etkiler. Glukagon, insulin gastrin, VİP ve somatostatin bu hormonlardır.

Dış  sekresyonları: Tamamen sindirim enzimleri içerir. En önemlileri karbonhidratları sindiren amilaz ve yağların sindirimini yapan lipazdır.

Akut Pankreatit: Pankreas dış sekresyon enzimlerinin pankraes içerisinde aktiflenmesi sonucu pankreasın kendi kendini hazmetmesi ile sonuçlanan bir hastalıktır

Nedenleri nelerdir ?

Safra taşı (en sık nedendir)
Alkol kullanımı
Hiperlipidemi
Hiperkalsemi
İlaç ve toksinler
Travma (Künt veya delici)
ERCP işlemi
İnfeksiyonlar (Kabakulak vs )

Hangi semptomlara neden olurlar ?

Ağrı: % 95 vardır, künttür, karnın üst-orta kesimindedir, sırt ve yana-bele vurur. Öne eğilmekle  azalır. Saatlerce sürebilir
Kusma: % 90 oranında görülür
Ateş:  % 60-90 oranında görülür
Karında hassasiyet
Karında distansiyon (İleus ?) sıktır
Hipotansiyon – şok  % 30-40,
Sarılık  % 40 oranında görülebilir
Grey-Turner (Yanlarda morluk) ve Cullen (Göbek çevresinde morluk) belirtileri olabilir
Akciğerde sıvı birikmesi  % 20 vakada bulunabilir

Akut pankreatit komplikasyonları nelerdir ?

Akut böbrek yetmezliği
Akut solunum yetmezliği
Şok
DİK: Kanamalar
Ensefalopati
Enfeksiyon gelişmesi
Pankreatik psödokist
Pankreatik asit
Kronik pankreatit
Pankreatik abse gelişmesidir

Tanı ve tedavide yapılacaklar nelerdir ?

Yukarıdaki semptomları olan hastalar acilen doktora başvurmalıdır. Yapılacak kan testleri, ultrasonografi ve gereken vakalarda karın tomografisi sonrasında hasta hastaneye yatırılmalı ve nedene yönelik tedaviye bir an evvel başlanmalıdır. Akut pankreatitin ölümcül olabileceği unutulmamalıdır.

Kronik Pankreatit: Pankreasta kronik iltihabi reaksiyon ve fibrozis ile seyreden  ve pankreasın iç ve dış sekresyon yetmezliği ile sonuçlanan irreversibl bir hastalıktır.

Nedenleri nelerdir ?

a.      Alkol en sık nedendir:   % 70 sorumludur
b.     Hiperparatiroidi: % 1-2 vakadan sorumludur.Kalsiyum çökmesi ve taş oluşumu sıktır
c.      Ailesel (Herediter) pankreatitis
d.     Tropikal pankreatitis
e.     İdiyopatik (nedeni bilinmeyen)

Hangi semptomlara neden olurlar ?

Karın ağrısı: En önemli ve sık belirtidir. Yanlara ve sırta yayılır. Öne eğilmekle azalır
Kilo  kaybı: Ağrı nedeniyle gıda alamamaya bağlıdır
Diyabet: Pankreasın % 80 harabiyetinden sonra görülür
Steatore (Yağlı dışkılama ve ishal): Pankreasın % 90 harabiyetinden sonra görülür

Tanı ve tedavide yapılacaklar nelerdir ?

Yukarıdaki semptomları olan hastalar acilen doktora başvurmalıdır. Yapılacak kan testleri, ultrasonografi, karın tomografisi, ERCP ve gereken vakalarda endosnografi sonrasında tanısı konulur. Hastalar en çok karın ağrısından muzdariptirler. Bu ndenle hastaya ağrısı için kuvvetli,  ağrı kesiciler ve  diabeti için insülin başlanır. Sindirim yetmezliğine yönelik olarak da dışarıdan sindirim enzim desteği verilmelidir.